Za sve jugonostalgičare: lista filmova koja će vas vratiti u vrijeme jugoslovenskog filma

Partizanski filmovi označavaju filmski žanr koji je nastao u komunističkoj režimskoj filmskoj umjetnosti u republikama i autonomnim pokrajinama socijalističke Jugoslavije.

Ovaj žanr je sa nizom svojih pravila i motiva sličnim američkom westernu ili japanskom jidaigekiju tipičan za režimsku jugoslavensku filmsku umjetnost. Većina ovih filmova se može svrstati i u kategoriju ratnih filmova.

Slično kao ratni filmovi drugih država partizanski filmovi su imali ideološku pozadinu te su imale funkciju održavanja uspomene na Drugi svjetski rat od 1941. do 1945. godine s idealiziranjem “bratstva i jedinstva” uz marksističku liniju predstavljanja etničkog identiteta kao “buržoaskog ideološkog konstrukta”.

Za neke od filmova o Titovim partizanima Tito ih je osobno cenzurirao, tako da direktno odražavaju stanje tadašnje indokrincije”. Filmovi su imali često propagandnu zadaću te bili u službi kulta ličnosti Josipa Broza Tita. Prvi partizanski film socijalističke Jugoslavije “Slavica” je imao imao u roku od jedne godine više od dva milijona gledatelja. Ovaj ogroman broj se objašnjava činjenicom da su škole slale učenike na organizarano gledanje tih i drugih domaćih filmova.

Pri prvoj značajnijoj krizi legitimnosti Titove Jugoslavije sniman je film Bitka na Neretvi (1969) s međunarodno poznatim zvijezdama Orson Wellsom, Yul Brynnerom i Curd Jürgensom. Čini se da je to bio posljednji veći filmski adut jugounitarizma. Vrlo popularni filmski “partizani” bili su Velimir Bata Živojinović (Srbin) i Boris Dvornik (Hrvat). Pored velike popularnosti koju su imali u u SFR Jugoslaviji u vrijeme snimanja neki su filmovi čak i danas (npr. Otpisani), popularni i u Kini.

Partizanski filmovi

  • Slavica (Vjekoslav Afrić, 1947)
  • Živjeće ovaj narod (Nikola Popović, 1947)
  • Na svoji zemlji (France Štiglic, 1948)
  • Zastava (Branko Marjanović, 1949)
  • Barba Žvane (Vjekoslav Afrić, 1949)
  • Trst (France Štiglic, 1951)
  • Trenutki odločitve (František Čap, 1955)
  • Opsada (Branko Marjanović, 1956)
  • Pod sumnjom (Branko Belan, 1956)
  • Dolina miru (France Štiglic, 1956)
  • Sam (Vladimir Pogačić, 1959)
  • Dobri stari pianino (František Čap, 1959)
  • Signali nad gradom (Žika Mitrović, 1960)
  • Akcija (Jane Kavčič, 1960)
  • Veselica (Jože Babič, 1960)
  • Kapetan Leši (Žika Mitrović, 1960)
  • Balada o trobenti in oblaku (France Štiglic, 1961)
  • Kozara (Veljko Bulajić, 1962)
  • Mačak pod šljemom (Georgij Skrygin, 1962)
  • Desant na Drvar (Fadil Hadžić, 1963)
  • Dvostruki obruč (Nikola Tanhofer, 1963)
  • Nikoletina Bursać (Branko Bauer, 1964)
  • Ne joči, Peter (France Štiglic, 1964)
  • Tri (Aleksandar Petrović, 1965)
  • Konjuh planinom (Fadil Hadžić, 1966)
  • Pogledu u zjenicu sunca (Veljko Bulajić, 1966)
  • Diverzanti (Hajrudin Krvavac, 1967)
  • Lelejska gora (Zdravko Velimirović, 1968)
  • Bitka na Neretvi (Veljko Bulajić, 1969)
  • Kad čuješ zvona (Antun Vrdoljak, 1969)
  • Most (Hajrudin Krvavac, 1969)
  • Zaseda (Živojin Pavlović, 1969)
  • U gori raste zelen bor (Antun Vrdoljak, 1971)
  • Makedonski dio pakla (Vatroslav Mimica, 1971)
  • Prvi splitski odred (Vojdrag Berčić, 1972)
  • Valter brani Sarajevo (Hajrudin Krvavac, 1972)
  • Begunec (Jane Kavčič, 1973)
  • Sutjeska (Stipe Delić, 1973)
  • Mirko i Slavko (Branimir Tori Janković, 1973)
  • Kapetan Mikula Mali (Obrad Gluščević, 1974)
  • Užička republika (Žika Mitrović, 1974)
  • Hitler iz našeg sokaka (Vladimir Tadej, 1975)
  • Doktor Mladen (Midhat Mutapdžić, 1975)
  • Vrhovi Zelengore (Zdravko Velimirović, 1976)
  • Hajka (Žika Pavlović, 1967)
  • Dvoboj za južnu prugu (Zdravko Velimirović, 1978)
  • Boško Buha (Branko Bauer, 1978)
  • Okupacija u 26 slika (Lordan Zafranović, 1978)
  • Povratak (Antun Vrdoljak, 1979)
  • Pakleni otok (Vladimir Tadej, 1979)
  • Partizanska eskadrila (Hajrudin Krvavac, 1979)
  • Nasvidenje v naslednji vojni (Živojin Pavlović, 1980)
  • Pad Italije (Lordan Zafranović, 1981)
  • Snađi se, druže (Berislav Makarović, 1981)
  • Veliki transport (Veljko Bulajić, 1983)
  • Igmanski marš (Zdravko Šotra, 1983)
  • Gluvi barut (Bato Čengić, 1990)
  • Duga mračna noć (Antun Vrdoljak, 2004)
  • Narodni heroj Ljiljan Vidić (Ivan Goran Vitez, 2015)